Thứ Ba, 14 tháng 7, 2009

Sàng lọc trẻ sơ sinh ?

Ở xa nhà nên không xem được truyền hình VN, nhưng qua trang blog của drnikonian tôi mới biết là VTV2 có phóng sự “Chương trình sàng lọc trẻ sơ sinh”! Hình như ở nước ta người ta làm những chuyện mà thế giới suy nghĩ rất lâu chưa dám làm (như sàng lọc trẻ sơ sinh, như điều trị bằng tế bào gốc, v.v…); nhưng ngược lại có những chuyện thế giới làm lâu rồi thì nước mình vẫn chưa làm (như vụ Huỳnh Ngọc Sĩ chẳng hạn).

Đọc qua bản tin này, tôi thấy rất quan ngại cho chương trình "sàng lọc" này. Dị tật bẩm sinh thường khá phổ biến ở trẻ sơ sinh, và nhiều dị tật không phải do các yếu tố di truyền gây nên. Có hàng trăm dạng dị tật bẩm sinh, và một số dị tật nói thật chẳng có ảnh hưởng gì đến sự trưởng thành về thể lực hay tâm trí của trẻ em.

Hai chữ "sàng lọc" làm cho người ta nhớ đến chương trình "eugenics" (ưu sinh) hay "genetic selection" (tức sàng lọc chủng tộc bằng di truyền) và những hệ quả khôn lường của nó dưới thời của Hitlet ở bên Đức. Hitler sử dụng chiến lược loại bỏ các "gen xấu" bằng cách tiêu diệt những người mang gen đó. Chắc chắn các nhà chức trách y tế sẽ không sử dụng chiến lược này khi họ nói đến hai chữ "sàng lọc", nhưng làm cách gì để xã hội có thể an tâm rằng hệ quả của chương trình sàng lọc như thế sẽ không xảy ra?

Bất cứ phương pháp xét nghiệm nào cũng mang tính bất định, hay có sai sót. Vậy khi phát biểu rằng "Ước tính, thực hiện sàng lọc trẻ sơ sinh có thể cho kết quả chính xác tới 99%" chính xác có nghĩa gì? Có phải nó có nghĩa là cứ 100 trường hợp thật sự bị dị tật thì xét nghiệm tiên đoán được 99 em? Hay nó có nghĩa là cứ 100 trường hợp thật sự KHÔNG bị dị tật thì xét nghiệm tiên đoán được 99 em? Hay nó có nghĩa là 99% các trường hợp có kết quả xét nghiệm sẽ bị dị tật? Tóm lại, chúng ta không biết câu nói đó có nghĩa gì. Người viết bình luận này chưa thấy phương pháp xét nghiệm nào trong y khoa mà chính xác tuyệt vời như thế.

Đây là vấn đề có ảnh hưởng đến một dân số, dân tộc, không thể nào chấp nhận cách phát biểu "khơi khơi" như thế được.

Thông thường, một chương trình "sàng lọc" mang tính qui mô và tế nhị như thế này phải được đưa ra để công chúng và giới chuyên môn thảo luận kĩ càng trước khi triển khai. Rất nhiều vấn đề chưa được giải tỏa: xét nghiệm bằng phương pháp gì, độ chính xác ra sao, đã nghiên cứu ở đâu, số liệu ở đâu, v.v... Nếu kết quả dương tính thì sẽ làm gì? Chắc đâu phải chỉ đơn giản hủy thai. Chúng ta đang nói chuyện con người, không phải chuột.

Tất cả những khía cạnh "kĩ thuật" trên phải được công bố và để các chuyên gia bình duyệt, cũng như để công chúng có dịp đánh giá và quyết định.

Không nên hấp tấp triển khai khi chưa có nghiên cứu chứng minh hiệu quả cũng như hệ quả của chương trình "sàng lọc" này. Thật tình, tôi không thích chút nào hai chữ "sàng lọc".

NVT

Vài ghi chép ngắn

Thấm thoát mà đã 1 năm từ ngày Má tôi mất! Tuần vừa qua tôi có dịp về quê làm đám xả tang cho Má. Tôi bận bịu kinh khủng, không có thì giờ cập nhật hóa blog hay thậm chí xem thư. Hai đêm liền tôi đều thức đến nửa đêm, và phải cùng với anh chị em con cháu đọc kinh 4 lần một ngày. Không đọc kinh thì tiếp khách. Ở trong quê thì đám tiệc nào cũng đông người, và lần này cũng không ngoại lệ, hàng trăm bà con hàng xóm đến dự và chia buồn. Tiếp khách thì cười nói, nhưng sự thật là trong lòng tôi thì buồn vô hạn, bởi vì nghĩ rằng từ hôm đó Má đã thật sự rời tôi vĩnh viễn. Tôi cố nhìn sự kiện đó như là một niềm an ủi rằng Má tôi đã về miền cực lạc, không còn vướn bận trần đời, nhưng vẫn không thể nào xua đuổi được nỗi buồn. Có đêm về phòng ngủ, nửa đêm thức dậy mà khóc một mình.

Rồi ngày xả tang cũng qua, và tôi lại quay về với những việc thường ngày. Bận túi bụi. Về đến Sài Gòn ngày 9/7 thì ngay chiều hôm đó đã phải tiếp vài khách để chuẩn bị cho hội nghị loãng xương ở Phú Quốc vào tháng 8/2009.

Ngày thứ Bảy (10/7) tôi được hân hạnh nói về đề tài vitamin D trong một hội thảo của Roche Diagnostics. Ngày hôm đó thật là đông vui và có nhiều bài nói chuyện thú vị từ những người bên ngành tim mạch và nghiên cứu cơ bản. Tôi cũng tham gia tích cực đặt câu hỏi và trả lời đồng nghiệp. Có một điều khích lệ là một diễn giả người Thụy Sĩ đến tôi hỏi “Xin lỗi, ông là giáo sư Tuấn ở Garvan?” Tôi nói “Phải”, anh ta bèn chìa ra bài báo về các markers xương mà tôi công bố trên Clinical Chemistry vào đầu năm 2009. Anh ta nói đã nghiền ngẫm bài này 5 ngày nay và nay mới gặp tác giả. Nghe anh ta nói “nghiền ngẫm” làm tôi hơi ngán, nên hỏi lại: Sao, ông thấy có gì sai không? Anh ta cười ha hả rồi nói: không, không, tôi chỉ muốn học cách làm của ông thôi. Mô Phật!

Sau buổi hội thảo là buổi dạ tiệc (gala dinner) được Roche tổ chức rất hoành tráng. Buổi dạ tiệc rất đặc biệt vì có sự tham gia biểu diễn văn nghệ của các thành viên trong Nhà May Mắn. Roche Diagnostics làm một việc rất có ý nghĩa: đó là bảo trợ cho Nhà May Mắn. Trong buổi dạ tiệc, tôi còn gặp và nói chuyện với cô Tim Aline Rebeaud (người sáng lập Nhà May Mắn) mà tôi đã có dịp viết trong entry “Nàng tiên của thế kỉ 21” trước đây. Tim xuất hiện ngoài đời y chang như trong các clip video: xinh đẹp, giản dị, nhanh nhẹn, hoạt bát, và nói tiếng Việt rất hay. Hôm đó cô mặc áo dài, và còn hóm hỉnh đưa ra một nhận xét có lẽ làm cho nhiều người phải suy nghĩ; cô nói: tôi nhìn quanh ở đây thì thấy chỉ có tôi mặc áo dài! Tôi phục cô sát đất! Tôi hỏi về tai nạn xe máy vừa qua của cô ra sao làm cô xúc động cầm tay tôi cảm ơn rối rít. Đáng lẽ tôi còn giúp đỡ nhiều hơn cho cô, nhưng đành chỉ giúp bằng một số tiền ít ỏi mà thôi. Tôi nghĩ nếu ai đó có dịp về Việt Nam nên ghé qua Nhà May Mắn để giúp cho Tim một tay thì hay quá.

Ngày hôm sau (11/7) tôi lại bận chuyện đi “field research”, tức là tham gia vào việc thu thập dữ liệu trong một dự án nghiên cứu qui mô về loãng xương của một đồng nghiệp thuộc trường PNT tiến hành. Hôm đó, cuộc thu thập dữ liệu được làm ở một nhà thờ có tên rất ngộ là “Nhà thờ Hầm” trên đường Nguyễn Thị Nhỏ. Công trình nghiên cứu được tổ chức rất tốt, một phần cũng nhờ sự hỗ trợ của nhà thờ. Tôi có dịp nói chuyện (phỏng vấn) các tình nguyện viên tham gia nghiên cứu, và cũng như mọi lần tôi lắng nghe câu chuyện của họ nhiều hơn là bình luận. Tôi vốn thích đi những chuyến thực địa như thế này vì nó cho mình cơ hội nói chuyện với người dân và lắng nghe tình trạng sức khỏe của họ. Hôm đó tôi còn có dịp nói chuyện với các em sinh viên trường PNT đang giúp việc trong nghiên cứu.

Chiều về thì lại tiếp khách, nghiên cứu sinh, gặp bạn bè mới cũ, v.v… hết cả giờ. Tối về đến khách sạn tôi mới phát hiện có phòng trà ca nhạc ATB (của ca sĩ Ánh Tuyết) ngay bên cạnh khách sạn! (Khách sạn tôi ở là Movenpick trên đường Nguyễn Văn Trỗi). Tôi bèn mon men vào định nghe hát, nhưng chương trình đã bắt đầu từ 2 giờ trước, nên đành hẹn dịp khác.

Đến ngày 12/7 tôi vẫn còn bận vì phải nói chuyện ở trường PNT. Hôm đó là ngày Chủ nhật mà các em đến dự cũng khá đông đảo và có vẻ lắng nghe rất kĩ. Đề tài là cách trình bày một báo cáo khoa học bằng powerpoint. Tôi nói một mạch 2 giờ, chia làm 2 phần. Phần đầu tôi cho các em xem các slides từ VN trong các hội nghị và chỉ ra những thiếu sót trong đó; phần hai tôi trình bày về những qui ước trong việc trình bày báo cáo khoa học và cách soạn slides cũng như nói sao cho hấp dẫn. Cố nhiên, chỉ 2 giờ thì không đầy đủ được, nhưng cũng cung cấp vào thông tin có ích cho các em. Chỉ có điều là ít câu hỏi quá, có lẽ các em ngượng hay sao ấy …

Chiều 2 pm lại nói chuyện với các em bên Bv Nhi Đồng cũng cùng đề tài. Đến 5 giờ thì có hẹn với hai đồng nghiệp và chúng tôi kéo nhau ra quán bánh xéo “Ăn là ghiền” trên đường Nguyễn Văn Trỗi (?) để bàn chuyện workshop loãng xương vào tháng 8 tới cho hội nghị nội tiết. Đến 7 pm thì tôi phải ra phi trường lên đường về Sydney. Check-in xong mà tâm trạng cứ thẩn thờ, lòng thì chùng xuống, chẳng biết sao. Đi lang thang trong mấy cửa hàng sang trọng chẳng biết mua gì, mà đầu óc thì cứ ngẫu nhiên đủ thứ kỉ niệm vui buồn trong thời gian ở quê.

Chuyến bay của hãng HKVN (Vietnam Airlines) trễ 2 giờ! Lí do trễ là do trên máy bay có một hành khách bị bệnh gì đó (họ không nói), nên sắp cất cánh thì máy bay phải quay về ga để chuyển bệnh nhân đi bệnh viện. Đến khi bay thì chuyến bay cũng chẳng có gì ấn tượng, chẳng có chương trình giải trí gì, toilet thì dơ dấy chẳng ai chăm sóc, tiếp viên lâu lâu đi phục vụ theo đúng giờ như là nhân viên hành chính. Riêng hàng ghế của tôi, có một tiếp viên nam phục vụ rất hách, nghe anh ta hỏi hành khách ăn gì hay uống gì tôi chỉ cười thầm trong bụng là chẳng hiểu sao anh này lại chọn nghề này, sao không chọn nghề công an hay sĩ quan quân đội ra lệnh thì thích hợp hơn. Đến khi anh ta hỏi tôi ăn gì, tôi nói không ăn gì cả, và yêu cầu anh đừng làm phiền (hỏi) tôi lần thứ hai nữa! Anh ta có vẻ ngạc nhiên trước yêu cầu của tôi, nhưng không hỏi thêm. Tôi được yên suốt chuyến bay, nhưng nghe những lời của anh này thốt ra (thậm chí còn tranh luận với hành khách!) tôi có lúc muốn viết vài hàng phàn nàn, nhưng lại nghĩ trong cái hãng VNA đó có ai thèm đọc đâu mà phải tốn công viết. Họ chỉ phí tiền in giấy để cho vào thùng rác, chứ họ có đọc đâu. Một người bạn vốn biết tôi thích măng cụt nên mua cho 2 kilo, và tôi thanh toán hết măng cụt trên máy bay thay cho loại thức ăn của Vietnam Airlines mà chỉ nhìn qua là bụng thấy buồn nôn.

Chuyến đi ngắn nhưng đầy ấp kỉ niệm vui buồn. Về đến Sydney thì lại bận bịu với chuyện “cơm áo gạo tiền”, và trả lời hàng trăm email. Có nhiều email về bài báo chúng tôi công bố trên American Journal of Clinical Nutrition về ăn chay và loãng xương đã được báo chí thế giới đưa tin rầm rộ. Những người viết email là dân ăn chay bên Mĩ và Âu châu, họ dùng những lời lẽ hết sức nặng nề với tôi, do hiểu lầm rằng công trình nghiên cứu đó được các công ti sữa tài trợ. Đây là chuyện tôi sẽ viết trong một entry ngày mai để giải bày tâm sự.

Nhân dịp này, xin có lời cám ơn các bạn ở Kiên Giang đã đến dự ngày xả tang cho Má tôi. Nếu trong lúc bận bịu có gì sơ suất mong các bạn thông cảm bỏ qua. Cám ơn các bạn ở Sài Gòn đã dẫn tôi đi uống cà phê mệt nghỉ trong thời gian ngắn ở đó, và cám ơn các bạn đã chịu khó lắng nghe tôi nói chuyện về một đề tài tương đối khô khan. Thank you, folks!

NVT

Thứ Năm, 2 tháng 7, 2009

Bàn về chuyện người làm gây mê ở Bv Chợ Rẫy

Mấy ngày nay, báo chí có vẻ làm ầm ĩ về một người giả bằng cấp để vào làm bác sĩ gây mê hồi sức ở bệnh viện Chợ Rẫy. Không cần bàn cãi gì việc làm sai trái của anh này, và chắc anh ta cũng chấp nhận hình phạt sắp đến. Khi sự việc được phát hiện, anh ta cũng không dấu diếm việc sử dụng giấy tờ giả. Nhưng hình như qua báo chí, chưa thấy anh này gây tác hại cho ai, dù đã “đã tham gia gây mê cho rất nhiều bệnh nhân.” Nhưng báo chí nhanh nhẹn nói anh ta làm việc theo êkíp, nên chẳng gây tác hại cho ai. Hình như đây là một biện minh không mấy thuyết phục, vì nó cho thấy anh này không chừng cũng có khả năng học nghề và hành nghề ok. Không ok thì sao anh ta được vào biên chế và kí hợp đồng lao động. Nói tóm lại, dù anh ta có lỗi, nhưng hình như là cũng làm được việc.

Nghề dạy nghề. Gây mê hồi sức và phẫu thuật cũng là nghề, nên anh ta dù chưa học y khoa nhưng qua tiếp cận thực tế và học người đi trước nên cũng có thể làm đúng theo qui trình. Ở bên Úc và Anh có nhiều bác sĩ nội khoa “ác miệng” thì mỉa mai cho rằng các chuyên gia phẫu thuật là “butcher”, chứ không phải bác sĩ. (Ý nói bác sĩ thì phải biết sử dụng thông tin, biết suy luận giỏi, biết vận dụng và diễn giải dữ liệu khoa học tốt, v.v…)

Tôi lan man đến chuyện lớn hơn. Câu chuyện vừa đề cập mà báo chí làm ầm ĩ chỉ là một cá biệt, rất hi hữu, và cũng chẳng gây tác hại cho ai (nếu không muốn nói là ... giúp người). Nhưng một vấn đề lớn hơn, đã và đang gây tác hại cho quốc gia không chỉ hôm nay và còn nhiều thế hệ sắp đến là câu chuyện bằng thật nhưng học giả. Có người nói đây là một vấn nạn. Chưa bao giờ trong lịch sử giáo dục nước ta có nhiều thạc sĩ, tiến sĩ, và giáo sư như hiện nay. Nhiều đến nổi người dân mỉa mai là ra đường cũng gặp tiến sĩ!

Nhưng bao nhiêu người là do thực học và bao nhiêu là do học giả là đề tài bàn tán của mọi người quan tâm đến giáo dục nước nhà. Theo Gs Hoàng Tụy thì 70% giáo sư tiến sĩ hiện nay nếu đối chiếu với tiêu chuẩn nghiêm chỉnh sẽ không xứng đáng với chức danh và bằng cấp đó. Nhưng có người nói rằng con số đó có thể lên đến 90%! Như một tác giả đã viết trên TuanVietNam rằng: “Vì chúng ta đã nói dối quá nhiều và quá lâu rồi, nên những lời nói tử tế bây giờ lại trở nên hài hước.”

Nhưng rất nhiều những người này đang cầm trịch kinh tế, khoa học, kĩ thuật, văn học của đất nước. Và, hệ quả của chuyện bằng thật học giả này đang càng ngày càng rõ hơn. Cầu cống mới xây rất hoành tráng, khánh thành xong là có vấn đề. Đường lộ mới xây xong là hư. Đường hầm hiện đại mới khánh thành vài giờ đã ngập nước. Đó là những cái chúng ta có thể thấy được nhờ báo chí phản ảnh, chứ còn biết bao công trình khác mà chúng ta chưa thấy hay chưa biết được trên khắp nước. Nhìn chung, tính đầu người và ngay cả tính bằng con số tuyệt đối, nước ta có nhiều giáo sư tiến sĩ hơn Thái Lan, nhưng năng suất khoa học của ta chỉ bằng 1/5 của Thái Lan.

Báo Lao Động chạy cái tít “Bệnh viện Chợ Rẫy có bác sĩ dỏm” thì đúng, nhưng cả nước có hàng ngàn tiến sĩ giáo sư dỏm thì sao? Trong bối cảnh “nói dối quá lâu” và “bằng thật học giả” tràn lan thì đừng ngạc nhiên tại sao có một sự cố như ở Chợ Rẫy.

Tôi nghĩ phải nhìn như thế để thấy rằng trường hợp “bằng giả làm thật” mà báo chí đang quan tâm chẳng nhằm nhò gì so với cái quốc nạn “bằng thật học giả” đang tràn lan hiện nay ở nước ta mà vài thế hệ sắp tới sẽ trả giá.

NVT

===

http://www.giaothongvantai.com.vn/Desktop.aspx/News/van-hoa-the-thao/Giao_su_dom_tien_si_nhai/

Giáo sư dởm, tiến sĩ nhái...

- Này bác ơi, cái cạc vi zít của bác vừa đưa cho tôi ghi danh bác là GS-TS. Xin lỗi bác nhé, tôi hỏi khí không phải: Bác là GS-TS thật hay là GS-TS dỏm đấy.

- Ô hay, cái nhà ông này. Hỏi chi mà lỗ mãng, xấc xược thế. Tôi là GS-TS có bằng cấp hẳn hoi. Dỏm thế nào được.

- Có bằng cấp đóng dấu đỏ chói hẳn hoi thế mà vẫn dỏm đấy bác ạ.

- Ông có nói láo không đấy. Hoang tin hả?

- Nói có sách, mách có chứng đây. Ông L.Q.D Viện trưởng đương chức của một Viện KHKT - bảo vệ thành công tiến sĩ năm 2001. Theo quy chế của Nhà nước thì ông L.Q.D phải có ít nhất một bài báo phù hợp với hướng nghiên cứu công bố trên tạp chí khoa học từ cấp Ngành trở lên.

Phải học và thi khoảng 20 môn chuyên ngành trước khi bảo vệ tiến sĩ. Âý vậy mà ông L.Q.D không thèm học và thi một môn nào cả thế mà vẫn đàng hoàng ra trước hội đồng bảo vệ tiến sĩ và thế là úm ba la... hấp: tiến sĩ L.Q.D.

- Trời đất! Làm khoa học mà lại gian lận quá mấy mụ buôn dưa lê ở ngoài chợ trời cơ à?

- Đấy là tôi mới chỉ ra một trường hợp cụ thể. ở cái viện KHKT này còn độ chục ông GS-TS nữa. Toàn là đồ dỏm nhưng được dán bằng dấu đỏ chói hẳn hoi.

- Cũng giống như rượu dỏm nhưng được dán mác kiểm duyệt chứng nhận thương hiệu chất lượng bên trên nút chai ông nhỉ.

- Y chang! Nghĩ mà khôi hài quá bác ơi!

- Họ chạy chọt, kiếm cái mác học hàm học vị dỏm như thế để làm gì?

- Để có đủ tiêu chuẩn leo lên ghế này ghế nọ chứ.

- Họ không sợ có ngày bị lột mặt nạ, bêu ra trước công luận à?

- Sợ thì cũng có sợ. Nhưng mà cái lòng tham leo trèo chức vụ, quyền lực đã đè "bẹp dúm" cái sợ của họ rồi.

- Đúng rồi. Vì tham tiền khi có tới 300% lợi nhuận thì có bị treo cổ họ vẫn dấn tới, làm tới. ấy vậy mà lòng tham tiền còn kém xa lòng tham chức vụ quyền lực.

- Vì chức vụ quyền lực đẻ ra tiền bạc cơ mà.


Lao Động, Thứ Hai, 09/02/2004

Đào tạo nhân tài hay đào tạo chức, danh?

Tiến sĩ là học vị cao nhất trong khoa học. Tuy nhiên, tại Việt Nam, bằng tiến sĩ “hấp dẫn” chủ yếu đang chỉ bởi tư cách là “giấy thông hành” bắt buộc cho sự thăng tiến. Số người dự định theo học sau đại học với toan tính có bằng cấp cao để dễ bề tiến thân mà không phải vì thực sự đam mê nghiên cứu khoa học ngày càng nhiều. GSTS Trịnh Văn Minh - nguyên giảng viên cao cấp Trường Đại học Y Hà Nội - đã gửi bài viết này, bàn về rất nhiều vấn đề cần quan tâm để đào tạo nhân tài cho đất nước.

"Bôi thành luận án"...

Trong tình hình hiện nay của ta, về quy mô đào tạo, tôi cho là vừa quá nhiều, lại vừa chưa đủ; "tràn lan nhưng chưa chất lượng!". Tràn lan vì: Ở đâu, chỗ nào cũng có tiến sĩ (TS), thạc sĩ. Còn chưa đủ vì: Chỗ cần thì không có, chỗ có thì không cần; cái thực thì thiếu, cái yếu thì thừa.

Nhân đây tôi xin góp ý thêm với Bộ GD-ĐT về một số tiêu chuẩn về số lượng đề ra cho một luận án TS, đã làm nghiên cứu sinh (NCS) phải tìm cách đối phó đủ kiểu, làm giảm thêm chất lượng của luận án và làm khổ người chấm:

- Tiêu chuẩn "luận án phải dài trên 100 trang", đã làm cho NCS (nghiên cứu sinh) ra sức kéo dài bằng mọi cách, để chứng tỏ mình thừa tiêu chuẩn; trong khi có người văn Việt chưa thông, nội dung sáo rỗng, cóp nhặt, dựa dẫm, sai lạc, vô nghĩa, nhắc đi nhắc lại, nhiều chỗ không thể hiểu nổi!

Tôi đề nghị hãy thay tiêu chuẩn số lượng bằng chất lượng! Khoa học cần có nội dung sáng tạo và đóng góp mới, song cũng cần xúc tích, ngắn gọn! Cố GS Tôn Thất Tùng vẫn luôn nhắc học trò của mình: "Luận án của A.Einstein chỉ có 7 trang, mà vẫn rung chuyển thế giới!".

- Tiêu chuẩn "phải có trên 3 công trình đã công bố" là cần, nếu kể từ đầu vào. Song có người cho đến khi sắp bảo vệ luận án mới chia 3 kết quả vốn đã quá nghèo nàn của luận án thành 3 bài báo, bôi bác; chứng tỏ trước đó chưa hề nghiên cứu!

- Tiêu chuẩn "phải có 120 tài liệu tham khảo trở lên" theo tôi đã là quá nhiều, song NCS kê khai bao giờ cũng thừa. Đông tây kim cổ đủ kiểu, trong nước, ngoài nước đủ loại, mà đa số chẳng có liên quan gì đến luận án! Trong khi thực ra không đọc, hay đọc mà không hiểu được đầy đủ, dù chỉ một vài bài thật cần thiết, vì không đủ trình độ ngoại ngữ!

Vẫn toàn điểm 9 - 10

Hầu hết các NCS bảo vệ luận án TS đều thành công, trong đó tỉ lệ khá, giỏi rất cao. Thực tế ấy liệu có đúng thực chất? Chúng ta hãy xem chất lượng chấm luận án.

- Thứ nhất, tâm lý của đa số người chấm là "không muốn làm mất lòng ai".

- Thứ hai, "khen thì dễ, chê thì khó". Nên rất ít người muốn mất thì giờ đọc kỹ để chê cho đúng; mà thượng sách vẫn là chỉ đọc qua loa để có thể rút ra một vài lời "khen", vừa đỡ mất công mất sức, vừa được lòng, được việc! Khi trong hội đồng chấm luận án đã có đến 6 người cho điểm 9-10, thì người thứ 7 có cho điểm đúng thực chất cũng chỉ mang tiếng là khó, và dễ bị oán ghét, lần sau không ai muốn mời!

Hiện nay, chấm luận án TS không cho điểm, chỉ có 3 mức đánh giá: Không ai nỡ ghi là "không đạt", rồi khá hơn "đạt" thì lại không có mức khá; nên đành chỉ còn là "đạt" hay "xuất sắc". Thực giả vẫn khó phân biệt!

- Thứ ba, tôi chưa dám nói đến trình độ của người hướng dẫn và người chấm, vì không phải ai cũng có thời gian và khả năng để tìm hiểu những điều không thuộc lĩnh vực chuyên sâu của mình. Cho nên tìm người chính xác để thành lập một hội đồng chấm luận án quốc gia cũng là một khó khăn, đôi khi bất cập, của Bộ GD-ĐT.

Mặt khác, lịch sử đã tạo nên một số thầy chưa đủ trình độ phổ thông cấp II, cấp III đã được ưu tiên vào đại học, rồi ưu tiên cử đi lấy bằng "TS" ở nước ngoài, thừa tiêu chuẩn để hướng dẫn và chấm các TS trong nước. Thầy không thực chất, mong gì trò có chất lượng?

Vậy, cải thiện chất lượng sau đại học không phải chỉ là vấn đề của thầy, của trò, của Bộ GD-ĐT, mà là của cả xã hội và của các nhà lãnh đạo.

GSTS Trịnh Văn Minh

Thứ Tư, 1 tháng 7, 2009

Khoe: nghiên cứu mới công bố!

Đây là một công trình hợp tác giữa nhóm của tôi và đồng nghiệp thuộc Đại học Y Phạm Ngọc Thạch (Bs Hồ Phạm Thục Lan). Công trình này mới công bố on-line hôm nay (1/7/09) trên tập san American Journal of Clinical Nutrition, tập san số 1 về dinh dưỡng lâm sàng trên thế giới. Chúng tôi hài lòng vì đã có bài báo hoàn toàn “thuần Việt Nam” trên một tập san danh tiếng này.

Vấn đề đặt ra là: ăn chay ảnh hưởng gì đến mật độ xương? Trong quá khứ có nhiều nghiên cứu từ Á châu, Âu châu và Mĩ, nhưng kết quả rất khác nhau. Trong phân tích này, chúng tôi tổng hợp dữ liệu từ các nghiên cứu trong quá khứ, và thấy người ăn chay có mật độ xương thấp hơn người ăn mặn khoảng 5%. Nhưng khác biệt này không có ý nghĩa lâm sàng.

Tuy nhiên, nói đến ăn chay là nói đến nhiều nhóm, và hai nhóm chính là lactoovovegetarian (không ăn thịt và hải sản, nhưng dùng sữa bò) và vegan (tức không ăn bất cứ gì liên quan đến động vật như các tu sĩ Phật giáo đại thừa). Trong nghiên cứu này chúng tôi thấy ảnh hưởng của ăn chay chủ yếu là ở nhóm vegan, chứ nhóm lactoovovegetarian thì không có khác biệt gì với nhóm ăn mặn. Điều này cho thấy calcium đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì mật độ xương cho người ăn chay. Chúng tôi kết luận rằng ăn chay không có ảnh hưởng xấu đến xương.

Viện Garvan có lẽ “thích” công trình này, nên họ muốn quảng bá đến các cơ quan truyền thông quốc tế. Vài ngày tới, tôi và chị Thục Lan chắc sẽ rất bận trả lời phỏng vấn báo chi! Điều tôi vui là góp một phần nhỏ đưa tên tuổi một đại học mới và non trẻ ở VN vào y văn quốc tế.

NVT


http://www.garvan.org.au/news-events/news/resolving-a-fractured-debate-about-meat-fish-eggs-vegetables-and-bones.html

Summarising a fractured debate about meat, fish, eggs, vegetables and bones

Until now, medical opinion about the impact of vegetarian diets on bone health has been based on anecdotal evidence and a range of contradictory findings that sometimes rely on studies too small to be biologically relevant.

Researchers in Australia and Vietnam searched all peer-reviewed literature on the subject, selecting nine studies for analysis. The nine studies compared bone mineral density (BMD) of meat eaters and vegetarians from around the world, including 2,749 men and women.

Their results showed that people on vegetarian diets have BMD roughly 5% lower than non-vegetarians.

The study was led by Professor Tuan Nguyen from Sydney’s Garvan Institute of Medical Research and Dr Ho-Pham Thuc Lan from the Pham Ngoc Thach University of Medicine in Ho Chi Minh City, Vietnam. Their findings are published online today in the American Journal of Clinical Nutrition.

“There has been much debate surrounding this issue,” commented Nguyen. “Discrepancies in findings, inadequate clinical samples and poor comparative data have all contributed to the confusion.”

“Many studies tell us, for example, that countries with a high rate of vegetable consumption have a low risk of hip fracture. This implies that vegetable consumption is good for bone health.”

“Other studies have highlighted lower BMD measurements among vegetarians and have come to the opposite conclusion.”

“The truth, of course, encompasses many dietary and lifestyle factors. While BMD is important, it is not the only thing that contributes to fracture risk.”

Given the rising number of vegetarians (roughly 5% in Western countries) and the widespread incidence of osteoporosis (2 million people in Australia alone), the issue is worth resolving.

The team adopted a rigorous approach. Of the 922 peer-reviewed journal articles produced by their literature search, 9 met the criteria considered suitable for analysis. Studies had to be original, undertaken on people over 18, with vegetarian and non-vegetarian diets as factors and BMD as outcome.

The term ‘vegetarian diet’ included 4 types of vegetarian diet: semi-vegetarian (excluding meat); lactoovovegetarian (excluding meat and seafood); lactovegetarian (excluding meat, seafood and eggs but not milk and dairy products); and vegan (excluding all foods of animal origin).

Professor Nguyen and Dr. Thuc Lan believe the study has answered some important questions. “The term ‘vegetarian’ is loosely used, so we felt it was valuable to compare the impact of different vegetarian diets,” said Professor Nguyen.

“We found there was practically no difference between meat eaters and ovolactovegetarians.”

“While there is a difference between meat eaters and vegans, that difference is small.”

“We conclude that vegetarians as a group have lower BMD than meat eaters as a group, but whether the difference translates into increased fracture risk has yet to be resolved.”

Sữa đậu nành giảm 4 lần nguy cơ tim mạch ?

Đọc bài sau đây, đáng lẽ không viết bình luận, nhưng thấy chữ “chứng minh” nên tôi phải viết vài hàng. Khoa học thực nghiệm (như y khoa) không có chứng minh cái gì cả. Không ai có thể chứng minh một giả thuyết. Điều mà chúng ta có thể làm được (hay phát biểu được) là dữ liệu có phù hợp với giả thuyết hay không mà thôi. Chẳng hạn như giả thuyết là sữa đậu nành có lợi cho tim, và nếu sau khi thực hiện nghiên cứu, chúng ta có những dữ liệu phù hợp với giả thuyết này thì ta phát biểu như thế, chứ không thể phát biểu rằng giả thuyết đó đúng hay dữ liệu đã chứng minh giả thuyết đó đúng.

Nhưng tôi thông cảm cho nhà báo, vì họ không quen với các khái niệm khoa học và triết lí khoa học. Do đó, họ có dùng sai chữ thì cũng chẳng sao, miễn là công chúng hiểu là ok rồi. Nhưng tôi e rằng công chúng cũng chẳng hiểu nổi thông tin trong bài báo này.

Tựa đề bài báo cho biết “2 ly sữa đậu nành giảm 4 lần nguy cơ tim mạch”, nhưng phía dưới thì viết “[…] các sản phẩm từ đậu nành có thể giảm nguy cơ tim mạch của phụ nữ tiền mãn kinh xuống 25%. Những phụ nữ uống sữa đậu nành hàng ngày trong vòng 1 thập niên có khả năng giảm nguy cơ tim mạch từ 3-4 lần.” Đúng là câu trước “đá” câu sau!

Hồi nào đến giờ tôi chỉ nghe người ta nói tăng bao nhiêu lần, chứ chưa nghe nói giảm bao nhiêu lần. Nhưng ngay cả so sánh thì đòi hỏi phải có hai đối tượng, chứ nếu chỉ một thì ai mà hiểu được. Nếu nói “Nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở người hút thuốc tăng gấp 2 lần” thì câu này hoàn toàn vô nghĩa, bởi vì người đọc chẳng biết 2 lần so với ai? Do đó, cái tít “2 ly sữa đậu nành giảm 4 lần nguy cơ tim mạch” lại càng vô nghĩa, từ cách so sánh đến đối tượng so sánh đều không rõ ràng.

Khi nói đến giảm, tôi chỉ nghe người ta nói giảm bao nhiêu phần trăm (chứ không phải giảm bao nhiêu lần). Nhưng câu “[…] các sản phẩm từ đậu nành có thể giảm nguy cơ tim mạch của phụ nữ tiền mãn kinh xuống 25%” cũng vô nghĩa, bởi vì giảm từ bao nhiêu xuống thành 25%? Có phải nếu không uống sữa đậu nành thì nguy cơ là 100%, và khi uống thì giảm xuống còn 25%? Vô lí. Chẳng có nguy cơ nào lên đến 100% cả. Mà, 25% ở đây có nghĩa là gì? Có phải là cứ 100 người tiền mãn kinh thì có 25 người mắc bệnh tim mạch? Vô lí. Không có nguy cơ nào mà cao như thế. Vì nếu quả cao như thế thì đàn ông Việt Nam chẳng tìm đâu ra vợ!

Nói gì thì nói, tôi rất sợ làm theo phong trào theo kiểu “24 giờ và 2 ly sữa mỗi ngày”. Bằng chứng nào cho thấy uống nhiều sữa đậu nành sẽ giảm nguy cơ tim mạch? Bằng chứng đó công bố ở đâu? Tại sao chỉ tập trung vào sữa? Bbằng chứng nào cho thấy tập trung vào sữa là có hiệu quả kinh tế? Làm theo kiểu phong trào, theo khẩu hiệu kiểu này có khi chỉ nâng cao thu nhập cho các công ti thương mại chứ chưa chắc đem lại lợi ích cho người dân.

NVT

===

http://vietnamnet.vn/khoahoc/2009/07/855787/

2 ly sữa đậu nành giảm 4 lần nguy cơ tim mạch

Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh các sản phẩm từ đậu nành có thể giảm nguy cơ tim mạch của phụ nữ tiền mãn kinh xuống 25%. Những phụ nữ uống sữa đậu nành hàng ngày trong vòng 1 thập niên có khả năng giảm nguy cơ tim mạch từ 3-4 lần.

Thông tin trên do Trung tâm Phụ nữ và Phát triển, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Hội Tim mạch học quốc gia công bố hôm 23/6 – khởi động đề án truyền thông cộng đồng đầu tiên về sức khỏe tim mạch cho phụ nữ sẽ kéo dài suốt 1 năm từ tháng 6/2009 - 6/2010.

Ý tưởng của chương trình xuất phát từ thực tế phụ nữ Việt Nam đang chịu quá nhiều áp lực công việc và gia đình, ít có thời gian chăm sóc bản thân.

Nghiên cứu của AC Nielsel cũng cho biết, phụ nữ Việt Nam nằm trong 3 nước trên thế giới cảm thấy không hạnh phúc với đàn ông – một trong những nguyên nhân dẫn đến stress và nguy cơ tim mạch.

Vì thế, Trung tâm Phụ nữ và Phát triển, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Hội Tim mạch học quốc gia đã phối hợp tổ chức đề án “Sữa đậu nành bảo vệ sức khỏe tim mạch của phụ nữ Việt Nam” với mục đích khuyến cáo phụ nữ Việt Nam tìm hiểu về bệnh tim mạch, nâng cao hiểu biết và có chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Trong đó, đậu nành và các chế phẩm từ đậu nành như sữa đậu nành, tào phớ, đậu phụ là những thực phẩm chức năng có tính chất bảo vệ tim mạch số một. “Thật may, sản phẩm này luôn sẵn có, rẻ tiền, phụ nữ từ thành thị đến nông thôn đều “với tới” được”, PGS. Lê Thị Mai, Viện Dinh dưỡng cho biết.

Đó cũng lý do chương trình chọn sữa đậu nành đồng hành cùng “bảo vệ sức khỏe tim mạch của phụ nữ” với slogan “24 giờ và 2 ly sữa mỗi ngày”.

Đặc biệt, các nhà tổ chức cho biết sẽ thăm khám tim miễn phí cho phụ nữ và người thân tại 18 tỉnh, thành trên cả nước suốt 1 năm diễn ra đề án.

Thứ Ba, 30 tháng 6, 2009

Sao lại không thể sống cao thượng?

Tôi nghĩ trong thời đại này chúng ta cần nhiều nghiên cứu như trích dẫn dưới đây. Theo kết quả nghiên cứu này thì có đến 41% sinh viên cho rằng “không nhất thiết phải sống cao thượng vì đôi khi cao thượng lại là mù quáng”, và 36% thì nghĩ rằng “làm việc theo lương tâm sẽ bị thua thiệt”.

Tôi không bàn về phương pháp ở đây (vì chưa thấy bản báo cáo và chi tiết nghiên cứu), nhưng hai chữ “cao thượng” và cụm từ “làm việc theo lương tâm” tuy hiểu chung chung thì có lẽ ok, nhưng cho nghiên cứu thì có vẻ hơi khó hiểu, nhất là đối với sinh viên. Dựa vào kết quả trên có thể suy luận rằng 1 phần 3 sinh viên nghĩ rằng làm việc không theo lương tâm là thắng lợi ? Hay trên 40% không cần sống cao thượng. Có thể xem đây là những suy đồi đạo đức, mất lí tưởng không? Nên nhớ đây là sinh viên, những người chủ nhân của đất nước, những người sẽ lãnh trách nhiệm điều hành đất nước sau này. Cũng may con số chưa đến 90%. Nhưng cũng là những con số đáng báo động, bởi vì một quần thể lớn có những suy nghĩ có thể nói là mầm mống của tham nhũng và hối lộ.

Kết quả này làm tôi liên tưởng đến một đồng nghiệp trong nước than rằng ngày nay đi đâu cũng phải “phong bì” thì mới chạy việc. Có những người quyền cao chức trọng cỡ như giáo sư, phó giáo sư không ngần ngại hay xấu hổ gì khi đặt vấn đề tiền bạc, hay thậm chí chuyện sex! Không biết nên gọi mấy người này là giáo sư hay giáo gian? Có lẽ mấy người này thuộc vào loại không muốn sống cao thượng và sẵn sàng vứt bỏ lương tâm để sống theo bản năng thấp của động vật.

Chắc chắn sẽ có người nhìn kết quả trên như là một tín hiệu về suy đồi đạo đức xã hội, và các giá trị đạo đức truyền thống đang bị lung lay. Nhìn theo cách đó thì chuyện tồn vong của đất nước cũng đáng quan tâm. Một thế hệ không có bản lĩnh văn hóa, thiếu lí tưởng quốc gia mà cầm quyền điều hàng đất nước thì đúng là nguy hiểm quá.

Nhưng tôi ngờ rằng kết quả trên phản ảnh một hiện tượng giao thời của xã hội ta. Những năm bao cấp, đạo đức là những tuyên truyền, những lí thuyết mơ hồ được gò ép liên tục. Sau thời bao cấp, các giá trị đạo đức đó bị phá sản, và nảy sinh ra thói thực dụng. Thói thực dụng vừa trở nên phổ biến, vừa trở nên phức tạp hơn. Nó không còn là phản kháng lại sự tuyên truyền các qui phạm đạo đức trước kia, mà đã nhiễm sâu vào lối sống hàng ngày. Cái tính thực dụng, cá nhân chủ nghĩa và theo vật chất mới chính là mầm móng của tình trạng trong lúc giao thời này, chứ chưa chắc là suy đồi đạo đức.

NVT

===

http://tacpham.googlepages.com/maucoanhme332222232

Sao lại không thể sống cao thượng?

Nguyễn Quang Thân

Một nghiên cứu cấp bộ về diện mạo đạo đức của sinh viên trong một số trường Đại Học TP HCM do TS Huỳnh Ngọc Sơn và cộng sự vừa công bố, cho biết ” có đến 41% sinh viên đồng ý không nhất thiết phải sống cao thượng vì đôi khi cao thượng lại là mù quáng, 36% đồng ý làm việc theo lương tâm sẽ bị thua thiệt”. Chắc chắn lối sống đó không chỉ trong sinh viên các trường ĐH của TP HCM. Một sự thật khó nuốt nhưng lại là sự thật.

Phải chăng chủ nghĩa lãng mạn đã chết? Phải chăng, sau nhiều thế hệ được dạy dỗ phải khắt khe lên án lối sống thực dụng, lớp trẻ chúng ta đang trả lại bài cho thầy, bước theo vết xe đổ vì không muốn thua thiệt trong cuộc sống?

Khái niệm “sống cao thượng” không chỉ là sản phẩm của chủ nghĩa lãng mạn mà còn là bản chất của con người, hình thành khi con người trở thành người và được nuôi dưỡng cùng với tiến bộ của nền văn minh hiện đại. Vì từ rất sớm, con người đã hiểu ra rằng, muốn tồn tại trước những đe dọa ghê gớm của thiên nhiên và sự tha hóa thường trực trong xã hội loài người, con người phải tự vệ bằng cách xiết chặt lại với nhau. Chất kết dính cơ bản nhất không phải là quyền lợi mà là đạo đức (thời đức trị) và pháp luật (thời pháp quyền). Một xã hội nghèo, lạc hậu có thể bảo nhau “lá lành đùm lá rách”, “thương người như thể thương thân”, ràng buộc lỏng lẻo và thiếu cơ chế dân chủ nên làm người ta dễ dàng qua mặt đạo đức để thực thi đạo đức giả, nói không làm, trăm voi không bát xáo. Nhưng một xã hội dân chủ, văn minh thì những tiêu chí đạo đức cơ bản ấy được biến thành luật. Đạo đức không có bộ mặt Phật mà là mặt sắt đen sì của Bao Công, xem ra có thể hiệu quả hơn. Xã hội pháp quyền làm con người biết sống cao thượng, cái cao thượng bền vững hơn nhiều lần một xã hội đạo đức giả.

Ở nước ta người ta vẫn lên án là vô đạo đức những kẻ bỏ mặc người gặp nạn mà không cứu, dửng dưng với người nghèo, bạo hành với trẻ em, phụ nữ, gian lận trong thi cử, làm ăn, đối xử tàn tệ với người làm hay vứt rác bừa bãi nơi công cộng. Nhưng trong một xã hội pháp quyền thì những hành động thiếu cao thượng ấy sẽ bị trừng trị nghiêm khắc theo pháp luật. Ví như để san bớt cái hố giàu nghèo, mọi người dân nghiêm chỉnh đóng thuế, hệ thống bảo hiểm hoạt động hoàn hảo v.v. Singapor phạt đến ngàn đô la một người đái bậy. Và nếp sống cao thượng đã trở thành văn hóa, không chỉ theo thói quen mà còn bắt buộc với tất cả mọi người.

Gần một nửa số sinh viên nghĩ “không nhất thiết phải sống cao thượng” làm ta sửng sốt nhưng hãy bình tĩnh trước khi kêu to về suy thoái đạo đức trong lớp trẻ. Hãy tìm nguyên nhân ở nếp sống giả dối, pháp luật thiếu nghiêm minh, nhất là phương pháp chọn “người hiền tài”, ở nền giáo dục còn quá nhiều vấn nạn.

Dù vậy, khi chờ đợi một xã hội pháp quyền hoàn chỉnh, con người cũng như lớp trẻ cũng không thể lơ là với những tiêu chí đạo đức cổ truyền gắn liền với bản sắc nhân bản của một dân tộc có truyền thống hy sinh và cao thượng như dân tộc ta. Còn gì cao thượng cao cả hơn truyền thống xả thân vì dân vì nước, vì độc lập tự do, vì sự trường tồn của dân tộc?

Xin trích dẫn một câu nói của Montesquieu, một triết gia của thế kỷ Ánh Sáng: “ Nếu có điều gì đó có ích cho tôi nhưng có hại cho gia đình tôi, tôi sẽ đuổi nó ra khỏi ý nghĩ. Nếu tôi biết có điều gì đó có ích cho gia đình tôi và không có ích cho tổ quốc tôi, tôi sẽ tìm cách quên nó đi. Nếu tôi biết có điều gì đó có ích cho tổ quốc tôi nhưng có lại cho loài người, tôi sẽ coi đó là một tội ác”. Sống cao thượng có thể thua thiệt, nhưng không thể sống mà không cao thượng là vậy đó!

Đạo diễn Huỳnh Phúc Điền

Tối nay đọc trên Tuổi Trẻ một tin làm tôi … dao động. Đó là tin đạo diễn Huỳnh Phúc Điền qua đời. Tôi không quen biết anh, nhưng có chú ý đến tên tuổi anh từ lúc tôi xem DVD Thương hoài ngàn năm của Đàm Vĩnh Hưng do anh dàn dựng và đạo diễn. Trong một bài viết trên blog của tôi trước đây, tôi bày tỏ lòng ngưỡng mộ đến show nhạc và sự dàn dựng mang tính nghệ thuật. Xem qua show nhạc Thương hoài ngàn năm như là một “làn gió mới” về cách dựng cảnh trong ca nhạc, nó hoàn toàn khác với những show nhạc hát nhép với những màn nhảy nhót khoe cơ thể của các công ti hải ngoại. Nhưng nay thì người dàn dựng đó đã ra đi. Như vậy có thể nói không ngoa rằng âm nhạc Việt đã mất đi một người đạo diễn có tài.

Điều làm tôi ngạc nhiên là anh ra đi ở độ tuổi 39! Ở các nước phương Tây, độ tuổi ung thư gan trung bình là 65 (nếu tôi nhớ không lầm), chứ rất hiếm thấy ở những người dưới tuổi 40. Nhưng đọc lại y văn thì thấy đúng là ở Á châu, bệnh nhân ung thư gan thường ở độ tuổi 40 và 50. Ung thư gan có lẽ bệnh đáng sợ nhất vì chỉ khoảng 5-6% bệnh nhân chẩn đoán sống được trong vòng 5 năm. Do đó, có thể nói rằng thời gian sống của anh (2 năm sau chẩn đoán) cũng nằm trong tiên lượng của y văn.

Mỗi người đến dương thế rồi từ giã dương thế chỉ một lần. Nhưng quan trọng là anh đã để lại cho đời một số tác phẩm, trong đó có tác phẩm tôi ưa thích. Vì vậy, vài hàng này để trước là cám ơn sau là chia buồn cùng người thân.

NVT

===

http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=324169&ChannelID=10

Thứ Ba, 30/06/2009, 09:32 (GMT+7)

Đạo diễn Huỳnh Phúc Điền qua đời

Huỳnh Phúc Điền sinh năm 1970 tại Vĩnh Long, tốt nghiệp lớp diễn viên sân khấu trường SKĐA TP.HCM, là một trong những đạo diễn ca nhạc tên tuổi của Việt Nam. Anh mắc bệnh ung thư gan cách đây 2 năm và đã có một thời gian điều trị ở Singapore.
Một số chương trình anh tham gia và gây được ấn tượng như: Làn sóng xanh, Duyên dáng Việt Nam, những liveshow của Tuấn Ngọc, Quang Dũng, Mỹ Tâm, Phương Thanh... Anh đã giành được nhiều giải Mai Vàng trong những năm qua.

Sau 2 năm kiên cường chống lại căn bệnh ung thư, anh đã ra đi khi tuổi còn quá trẻ với nhiều dự định chưa kịp thực hiện. Như những lời tâm sự của anh trên blog: "Tôi nghĩ chẳng bao giờ tôi mơ đến ngày sống cùng những ca từ trong một ca khúc. Ấy vậy mà rồi cũng có lúc “Vội vã trở về. Vội vã ra đi”. Cái vội vã của tôi không phải bởi chiến tranh, không phải bởi chia cắt, không phải vì hối hả với công việc trong cuộc sống hiện đại này. Tôi vội vã như mình chẳng muốn. Chạy đua cùng thời gian. Chạy đua cùng năm tháng..."

Lễ viếng đạo diễn bắt đầu từ 14g ngày 30-6 tại tư gia (17/22 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Bến Nghé, quận 1, TP.HCM). Lễ động quan diễn ra vào 6g ngày 4-7, an táng tại Nghĩa trang công viên Bình Dương.

N.X.